محمد رضا واليزاده معجزى
720
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
ايل نامبرده تقسيم گرديد « 1 » بعد به كارهاى ديگر كه در بالا شرح داديم از قبيل تعيين حقوق و تسليم مهمات و غيره پرداختند . بنابراين مقدمات دانستيم كه سياست عمومى دولت ايران حفظ مناسبات دوستانه با روس و آلمان و دفاع از منافع آنها و سياست نظام السلطنه و عشاير غرب كه از مهمترين عوامل جنگى ايران محسوب مىشدند ، كمك به دولتهاى آلمان و عثمانى و راندن قشون روسيه از خاك ايران بود در اينجا بايد بگوييم كه در لرستان هم سياست خوانين يكنواخت نبود . يعنى گرچه در ظاهر عموم خوانين لرستان به زعامت نظام السلطنه طرفدار جدى دولتهاى آلمان و عثمانى بودند ولى در موقع حركت آنها بهطرف هرسين و صحنه عدهاى از خوانين بيرانوند كه على مردان خان امير اعظم در رأس آنها قرار داشت با تجاربى كه از سوابق كينهتوزى و انتقامجويى شخص نظام السلطنه داشتند از او ايمن نبوده و بيم از اين داشتند كه نظام السلطنه در بين راه اسباب نابودى آنان را فراهم آورد . اين بود كه در موقع حركت به ميدان جنگ به بهانههايى در بروجرد ماندند . ولى درعينحال چون نمىتوانستند از ليرههاى آلمان و عثمانى « 2 » چشمپوشى نمايند ، بعد از آنكه پيمانهاى محكم با نظام السلطنه و ماژر كنت كانيتز منعقد [ نموده ] و پولهاى كلان از آنها گرفتند ، در بروجرد متوقف شده و بعد از ورود قواى روس على مردان خان پيمان اتحاد با آنها منعقد ساخته و با پرداخت حقوق گزاف امنيت محل را به عهده او واگذار و حكم كماندانى بروجرد را نيز برايش صادر كردند و مانند يك نفر از صاحبمنصبان عالىرتبه روسى از وى احترام مىكردند . بهطورى كه از نوشتجات مورخين روسى استفاده مىشود ، دولت روسيه خوانين لرستان را طرفدار خود دانسته و از خدمات آنها اظهار رضايت كرده و در مورد ياغيگريهاى آنها دولت ايران
--> ( 1 ) . در فصل حكومت نظام السلطنه نوشتهايم كه مشاراليه حكومت لرستان را براى انتقام از عشاير لرستان به ويژه بيرانوند كه در مأموريت قبلى او را غارت كرده بودند گرفته بود كه ضمنا تلافى حملاتى را كه عشاير به نيروى ژاندارمرى كرده بودند نيز كرده باشد و لذا موقعى به لرستان وارد شد از والى پشتكوه كه دولت او را مأمور كمك به نظام السلطنه كرده بود ، يارى خواست . والى به كمك او آمد و با خوانين بيرانوند مدتى جنگيدند . ولى مقارن اين احوال قضيه جنگ بينالملل و اتحاد نظام السلطنه با آلمانها پيش آمد و چون نظام السلطنه به اميد عشاير لرستان با آلمانها پيمان اتحاد منعقد نموده بود لذا والى پشتكوه صلاح كار او را در صلح بيرانوندها و عشاير دانست و بعد از اين اقدامات برحسب درخواست خوانين بيرانوند نظام السلطنه اعلان عفو عمومى داد . براى اطلاع از جريان ، طالبين به فصل حكومت نظام السلطنه مراجعه نمايند . ( 2 ) . دولت آلمان براى مخارج و مصادف جنگى خود در ايران مقادير زيادى طلا را به تبديل به مسكوك رايج ايران نمود و ليرههايى كه در مقابل حقوق و ساير مخارج به خوانين و افراد لرستانى مىدادند از همين مسكوكات [ بود ] .